Çölyak Hastalığı ve Gluten İntoleransı

     Gluten  buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda bulunan protein çeşididir.
Un ve su karıştırıldığında kabarması ve akışkan yapısının olması glüten sayesinde olmaktadır.

     Ekmek ve hamur işi ürünlerinin yüksek miktarda üretilen Türkiye’ de gluten önemli bir konu halini almıştır. Gluten içeren gıdalar, bazı insanlarda çölyak hastalığı, glüten intoleransı nedeniyle tüketilmemektedir.

Bir üründe gluten “Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğine” göre paketinde belirtilmek zorundadır. Gluten içermeyen ürünlerde mutlaka ‘gluten tayini’ yapılmalıdır.

Çölyak hastalığı, gtuten intoleransının en şiddetli şeklidir. Ortalama %1 oranında görülen çölyak hastalığı, vücudun glüteni istilacı olarak algılamasına neden olan otoimmün bir bozukluktur. 

Gluten Hassasiyeti Olan Durumlarda Aşağıdaki Durumlar Söz Konusu Olmaktadır;

• Eklem romatizması
• Kısırlık
• Osteoporoz
• Karaciğer yetmezliği
• Anemi
• Migren
• Depresyon
• Fibromiyalji
• Kronik yorgunluk
• Şizofreni
• Reflü
• Alerjiler
• Cilt döküntüleri (Dermatitis herpetiformis)
• Ülseratif kolit
• Crohn hastalığı
• Diyabet
• Huzursuz bacak sendromu
• İyileşmeyen vücut ağrıları
• İyileşmeyen başağrıları
• İrritabl barsak sendromu (İBS)
• Tüm otoimmün hastalıklar

Çocuklarda Çölyak Hastalığı Belirtileri ;

• Kusma
• Kronik ishal
• Karında şişlik
• Gelişme geriliği
• İştahsızlık
• Kas erimesi
  

2 yaşından büyük çocuklarda ise;

• İshal
• Kabızlık
• Kilo kaybı
• Sinirlilik
• Kısa boy
• Ergenlikte gecikme
• Dikkat eksikliği / hiperaktivite, öğrenme güçlükleri, baş ağrısı, kas koordinasyon eksikliği ve epilepsi nöbeti gibi nörolojik belirtiler görülebilir.

Çölyak hastalığının gündeme geldiği son dönemlerde gıda sektörü yenilenmeye gitmiştir ve glütensiz gıda üretimi artmaya başlamıştır.

Şu anda piyasada satılan glütensiz ürünlere örnek olarak şunları verebiliriz. 

– Glutensiz Un 
– Glutensiz Ekmek 
– Glutensiz Kek 
– Glutensiz Makarna 
– Glutensiz Kakao 
– Glutensiz Pirinç Unu 
– Glutensiz Bisküvi 
– Glutensiz Mısır Nişastası 

Çölyak hastalarının ya da gluten intoleransına sahip insanların en çok tükettiği ürünlerden biri de “Karabuğday”dır. “Greçka” olarak da bilinen karabuğday, son yıllarda büyük ilgi gören bol lifli, düşük yağlı, glütensiz, tahıl benzeri tohumları bulunan geniş yapraklı bir bitkidir. Gluten içermemesi nedeniyle çölyak hastaları karabuğday unundan üretilen ürünleri tüketmektedir. Özellikle bu ürünün satışında ciddi miktarda artış görülmektedir.

Glutensiz beslenme sadece çölyak hastalığı değil, sağlıklı beslenmek isteyen her kişinin tercih ettiği beslenme şeklidir. Son dönemde sıkça gündeme gelip ve kullanımı arttığı için ‘glutensiz’ etiketli ürünlerin içeriğinin kontrolü amaçlı bazı test ve analizler yapılmaktadır. Tecrübeli ve uzman laboratuvarlar tarafından yapılan analizler sonucu ‘glutensiz’ etiketli ürünler rahatlıkla tercih edilebilir.