Gıdalarda ve gıdalara katılan katkı maddelerinde yer alan besin insan vücudunda enerjiye dönüşmektedir. Bunun için gıdalardaki enerjinin içeriğinin tespit edilmesi gerekmektedir. Yayınlanan son yönetmeliklere göre gıdaların enerji hesaplanması zorunlu hale gelmiştir.

     Türk Gıda Kodeksi Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği 26.01.2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 
Yönetmeliğin “Uyum Zorunluluğu” başlıklı geçici maddesi gereği 31.12.2019 tarihinden sonra gıda işletmeleri etiket düzenlemelerinde bu Yönetmelik hükümlerine uymak zorundadır. Yönetmeliğin “Beslenme Bildirimi” başlıklı bölümünde yer alan, ambalajlı gıdaların etiketinde gıdanın 100 g veya 100 ml’sinde enerji değeri ile birlikte besin öğelerinin miktarının da yer alması zorunlu hale gelmiştir. Bu bildirime ilave olarak porsiyon veya tüketim birimi üzerinden de beslenme bilgilendirmesi yapılabilmektedir.

Gıdalarda ki besin değerleri ve enerji hesaplamaları yapılırken alınan numunenin matriksine (ara madde) uygunluk şeklinde protein, nem, kül, yağ ve diet lif analizlerinin yapılması gerekmektedir.

Numunelerdeki analizler gerçekleştirildikten sonra ‘The Atwater General Factor System’ yöntemine göre hesaplamalar yapılmaya başlanır. Atwater Yöntemi, bomba kalorimetre ile gıdaların yanma sonucunda verdiği brüt enerjiyi ölçme işleminde kullanılmaktadır. Atwater Yöntemi ile gıdalardaki metabolize edilen enerji kesin olarak belirlenmektedir.

Gıdalardan alınan numunelerdeki karbonhidrat ve enerji hesaplama formülü aşağıdaki gibi kullanılmaktadır.

Karbonhidrat= 100-(nem+yağ+protein+kül) 

Enerji (kcal)= (Yağ x 9)+ (Protein x 4)+ [(Karbonhidrat-Diet lif) x 4] 

1 kJ= 0,239 kcal 

1kcal= 4,184 kJ

Besin değerlerinin belirlenmesinde gerçekleştirilen testler genel olarak; 

– Atwater Yöntemi ile Karbonhidrat ve Enerji Değerlerinin Hesaplanması 
– Diyet Lif Tayini
– Kolesterol Miktarı Tayini
– Kül Tayini
– Mineral Tayini
– Nişasta Tayini
– Organik Asitlerin Tayini
– Protein Tayini
– Trans Yağ Asidi İzomerlerinin Tayini
– Tuz Tayini
– Yağ Asitleri Kompozisyonu Tayini
– Yağ Tayini
– Vitamin Analizleri

     Paketin üzerinde yer alan enerji değerleri ve besin öğeleri miktarı laboratuvarların yaptığı analizler sonucunda, tüketiciye sunulan son ürüne göre belirlenmektedir. Gıdaların, bileşene, beslenmeye ve gıda gruplarına göre gıdaların besin ögeleri ve enerji değerleri yetkili ve uzman laboratuvarlar tarafından analiz edilip, tüketiciye doğru bilgi verilmelidir.